Państwowe Muzeum Stutthof w Sztutowie. Od centrum Krynicy Morskiej 21 km.
Czynne codziennie od 1 maja do 30 września w godz. 9.00-17.00, (poza sezonem: 7.00-15.00). Wstęp wolny. Nie zaleca się zwiedzania przez dzieci.

"Mizerne baraki budowane pośpiesznie z cienkich desek, przez które dziurami przenikał wiatr i mróz, były wyjątkowo zatłoczone ludźmi. Lezeli oni na gołej słomie, którą na dzień rozsuwało się przy pomocy dwóch desek zbitych w kształcie litery T. Deski te stanowiły jedyny sprzęt w izbie, na którym od biedy można było usiąść. Po zsunięciu słomy powstawało wąskie przejście przez środek baraku. Na noc likwidowało sie to przejście, co pozwalało śpiącym na słomie wyciągnąć nogi. Ciasnota była jednak tak potworna, ze nie wiele więcej ponad połowę mieszkańców bloku moglo położyć się na slomie, oczywiście na boku. O leżeniu na wznak nie było mowy. Ci którzy nie pomieścili sie na słomie, siedzieli do połowy nocy na zsuniętych do środka deskach - ławeczkach, a potem kładli się na miejsce tych, którzy ich wedłóg ustalonej kolejności zmieniali. ...
Z biegiem czasu dolne warstwy słomy, ciągle zwilżanej spadającymi z dachu kroplami pary wodnej i odchodami chorych czy osłabionych więźniów, zmieniały się w wyjątkowo smrodliwy gnój. Jedynie obeschnięta w ciągu dnia wierzchnia warstwa robiła wrażenie legowiska dobrze prowadzonej stajni. Przy każdym poruszeniu słomy parę centymetrów poniżej powierzchni wydobywał się wstrętny odór cuchnący biegunkowymi odchodami ludzi chorych."
Wspomnienia Władysława Gębika

"Zaprowadzono nas do bloku 14, sala B. Spaliśmy tam po trzech na piętrowej pryczy, a w końcu grudnia 1944 r. było nas już po czterech. Spaliśmy na siedząco, bo nie było miejsca do leżenia. Noc nie była okresem odpoczynku, a rano pędzono nas do ciężkiej pracy. /.../

Najgorsze były apele wieczorne. Staliśmy niejednokrotnie po kilka godzin w samych tylko pasiakach, bez ruchu. Po każdym takim apelu pod blokiem leżało kilku, a nierzadko kilkunastu kolegów, dla których apel był ostatnią chwilą życia." Wspomnienia Zygmunta Letkiego nr 103257

Na ciężkie rany i schorzenia stosowano tylko jodyne i papierowy bandaż. W warunkach aseptycznych, przy pomocy prymitywnych narzędzi, lekarze SS przeprowadzali skomplikowane operacje, które w większości kończyły się śmiercią więźnia. Ciężko chorych, nie rokujących szybkiego wyleczenia uśmiercano dosercowym zastrzykiem fenolu.

"Krematorium uruchomiono pod koniec sierpnia 1942 r. Początkowo był to, umieszczony pod drewnianą wiatą, jeden metalowy piec opalany mazutem. Na przełomie 1943/43 r. zainstalowano dodatkowe dwa piece ceglane opalane koksem. Całość obudowano drewnianym barakiem, który spłonął w 1944 r.

W odbudowanym krematorium wykonywane były egzekucje na chorych Żydówkach. Uśmiercano je strzałem w potylicę. Prochy z pieców krematoryjnych wysypywano do wykopanego nieopodal dołu. Pod koniec kwietnia 1945 r. budynek częściowo zniszczyli uciekający z obozu SS-mani."

Po przekroczeniu "Bramy Śmierci" i po "...przemowie jednego z oficerów SS, która miała uzmysłowić więziniom do jakiego miejsca trafili i co ich tutaj czeka, odbierano im rzeczy osobiste, przeprowadzano upokarzające badania lekarskie. Bramę obozu przekroczyło ok. 110 tysiecy osób, ok. 65 tysięcy więźniów - ofiar obozu, juz nigdy nie wyszło na wolność.

Tekst: Państwowe Muzeum Stutthof w Sztutowie
Biuro Obsługi Zwiedzających:
tel./faks: 55 247 83 53 wew. 216, kom.: 798 418 024, e-mail: boz@stutthof.pl